Diz Protezi Ameliyatı ve Evreleri

DİZ PROTEZİ

Diz eklemi gerek insan vücudunun tüm ağrılığını taşıması gerekse de oldukça hareket halinde olması sebebi ile birtakım problemler yaşanabilmektedir. Özellikle ileri yaşlarda daha sık görülen diz eklemi hastalıklarının cerrahi tedavisinde günümüzde diz protezi ameliyatı gerçekleştirilmektedir.

Diz ekleminde 3 önemli kemik yapısı bulunmaktadır. Bunlar; femur, tibia ve uyluk kemikleridir. Bu kemiklerin birbiri ile uyumlu bir şekilde hareket imkanı sağlaması için eklemi oluşturan kemikler arasında kas, kıkırdak ve bağ dokular bulunmaktadır. Genetik faktörler, travmatik olaylar ya da çeşitli iltihaplı hastalıklar nedeni ile diz ekleminde birtakım sağlık problemleri yaşanabilmektedir. Bu problemlerin tedavisinde cerrahi (diz protezi ameliyatı) ve cerrahi dışı tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir.  

Diz protezi nedir?

Diz protezi; diz eklem rahatsızlıklarının cerrahi tedavisinde kullanılan, farklı materyaller ile tasarlanmış (genellikle metal, seramik ya da plastik) protezlerdir. Diz eklemindeki sorunlu bölge çıkarılarak uygun protezin yerleştirilmesi işlemi diz protezi ameliyatı olarak tanımlanmaktadır.

Diz protezi ameliyatı günümüzde alanında uzman ve tecrübeli ortopedi ve travmatoloji hekimleri tarafından uygulanmaktadır. Diz protezi ameliyatı öncesi değerlendirme ve ameliyat planlaması ile diz protezi ameliyatı sonrası bakım oldukça önemlidir. Hastanın en kısa sürede sağlığına kavuşması ve yaşadığı şikayetlerin son bulmasında doktorun tecrübesi büyük önem taşımaktadır.

Diz protezi nasıl uygulanır?

Diz protezi uygulaması daha önce de belirtildiği üzere cerrahi bir işlemdir. Bu işlem öncesinde hastada;

  • Fizik muayene

  • Röntgen ve bilgisayarlı tomografi gibi radyolojik incelemeler

gibi kontrol süreçleri gerçekleştirilmektedir. Elbette ki cerrahi tedavi yöntemleri, başvurulması gereken ilk tedavi yöntemleri değildir. Öncesinde diz eklemi hastalıklarında şikayetlerin ortadan kaldırılması amacı ile fizik tedavi ve rehabilitasyon, masaj, egzersiz, ilaçla tedavi ve enjeksiyonla tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Bu tedavi yöntemlerinin fayda sağlamadığı durumlarda ise cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilmektedir. Cerrahi tedavi seçenekleri söz konusu olduğunda ise diz protezi ameliyatı başta gelen tedavi yöntemidir.

Diz protezi ameliyatının planlanma sürecinde uygulanacak adımlar aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir;

  • Hastanın sağlık öyküsü değerlendirilir.

  • Hastanın kronik hastalıkları ve sürekli kullandığı ilaçlar değerlendirilir.

  • Diz eklemi ayrıntılı bir şekilde incelenir bu inceleme sırasında çeşitli radyolojik görüntüleme yöntemlerinden faydalanılmaktadır.

  • Hastanın kemik, kas, kıkırdak ve bağ dokusu değerlendirilir.

  • Hastada hangi çeşit diz protezi (kısmi diz protezi, total diz protezi) takılacağına karar verilir.

  • Hastanın total sağlık durumu çeşitli tahliller ve tetkikler ile değerlendirilir.

  • Hastanın ağız ve diş sağlığı ayrıntılı bir şekilde değerlendirilir. Bu nedenle diş hekimine mutlaka başvurulmalıdır. Ameliyat öncesinde diş hekimliği alanında tecrübeli bir doktora ayrıntılı bir şekilde muayene olunmalıdır.

Diz protezi ameliyatı öncesinde hastanın vücudunda herhangi bir enfeksiyon ya da iltihap tespit edilmesi durumunda mutlaka öncelikle bu enfeksiyonun tedavi edilmesi, iltihabın vücuttan dışarı atılmasına gerek duyulmaktadır. Aksi halde diz protezi uygulaması fayda sağlamayacak, protez diz ekleminde bulunan kemik doku ile kaynamayacaktır.

Diz protezi ameliyatı genel anestezi uygulaması altında uygulanır. Açık cerrahi yöntemi uygulanan diz protezi ameliyatında öncelikle diz eklemi kesi yöntemi ile açılara hasarlı bölge çıkarılmaktadır. Sonrasında hastanın diz eklemine uygun olarak tasarlanmış diz protezi eklem içerisinde yerleştirilerek kapatma işlemi uygulanmaktadır.

Hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak ameliyat sonrasında birkaç gün hastanede yatış gerekebilmektedir. Bu süreçte hasta mümkün olduğunca erken sürede ayağa kaldırılmaktadır. Aksi halde pıhtı atması, ödem gibi problemler açığa çıkabilmektedir. Bu problemler ise iyileşme sürecini uzatacak etmenlerdir.

Hangi Durumlarda Diz Protezi Ameliyatına Başvurulur?

Diz protezi ameliyatına ihtiyaç duyulan diz eklemi hastalıkları aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir;

  • Diz kireçlenmesi

  • Dizlerde ağrı

  • Travmatik olaylar yaşanması durumunda

  • Dizler ve bacaklarda şekil bozuklukları

  • Diz eklemlerinden ses gelmesi

  • Diz eklemlerinin sertleşmesi

  • Hastanın yürüyememesi

  • Hastanın oturma kalkma eylemlerini gerçekleştirememesi

  • Hastanın ileri derecede hareket kısıtlılığı yaşaması

  • Hastanın merdiven inip çıkamaması

Diz protezi ameliyatının amacı nedir?

Diz protezi ameliyatına başvurulmasındaki temel amaç hastanın diz eklemlerindeki problemler nedeni ile yaşadığı şikayetlerin ortadan kaldırılmasıdır. Bu şikayetler;

  • Ağrı

  • Yürüyememe

  • Merdiven çıkamama

  • Hareket kısıtlılığı

  • Oturup kalkamama

  • Eklemlerdeki şekil bozuklukları

Diz Protezi ameliyatının riskleri nelerdir?

Diz protezi ameliyatında da her cerrahi uygulamada olduğu gibi birtakım risk faktörleri bulunmaktadır. Bu risklerin başında elbette ki kanama ve enfeksiyon durumları vardır. Kanama ve enfeksiyonun yanı sıra aynı zamanda diz protezinin diz eklemini oluşturan kemikle kaymaması, diz ekleminin ödem tutması, kan dolaşımının ileri derecede olumsuz etkilenmesi sebebi ile pıhtı atması, diz protezinin başarısız bir şekilde yerleştirilmesi ve anesteziye bağlı nedenler bulunmaktadır. Öyle ki diz protezi ameliyatı sonrasında baston kullanmaya mahkum olan hastaların sayısı azımsanmayacak kadar çoktur. Bu nedenle diz protezi ameliyatını uygulayacak olan doktorun mutlaka alanında tecrübeli ve uzman bir cerrah olması gerekmektedir.

Diz protezi ne zaman yapılır?

Diz eklemi hastalıkları özellikle de diz kireçlenmesi hastalığı kronik ve ilerleyici özelliği bulunan bir hastalıktır. Bu hastalığın mutlaka kontrol altında alınması ve tedavi edilmesi gerekmektedir. Diz kireçlenmesi kısaca; diz eklemi içerisinde bulunan sıvının tükenmesi ve kıkırdak dokunun aşınarak kemiklerin birbirine sürtmesine neden olmasıdır. Bu durum; eklemlerden ses gelmesine, eklemde şekil bozukluğu oluşmasına ve yoğun ağrı hissine neden olmaktadır. Diz protezi ameliyatı cerrahi dışı tedavi yöntemlerinin (enjeksiyon, ilaçla tedavi, fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemlerinin) fayda sağlamaması durumunda uygulanmaktadır.

 

Diz Protezi Ameliyatı Sonrası

Diz protezi ameliyatından 1 gün sonra hasta ayağa kaldırılmaktadır. Bu süreçte hastanın hareket halinde olması çeşitli problemlerin yaşanmaması adına büyük önem taşımaktadır. Bunun yanı sıra uygulanan dikişler ameliyattan sonra 3 hafta içerisinde erimektedir. Dikişler tamamen erimeden hastanın duş alması ya da ameliyat bölgesinin nemlendirilmesi sakıncalıdır.

Gerek total diz protezi gerekse de kısmi diz protezi ameliyatı sonrasında hasta yaklaşık bir buçuk ay sonrasında tam fonksiyonlu bir şekilde diz eklemlerini kullanabilmektedir.

Diz Protezi Ömrü Kaç Yıldır?

Diz protezi ömrü ortalama 20 ila 25 yıldır. Bu nedenle diz protezi yaşı oldukça yüksektir. Genellikle ileri yaşlarda uygulanan diz protezi ameliyatı sonrasında protezin işlevini yitirmesi ya da fonksiyonel özelliklerinde bozulmalar yaşanması durumunda ikinci bir diz protezi ameliyatına ihtiyaç duyulabilmektedir.

Diz Protezi Ameliyatına Alternatif Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Diz protezi ameliyatına alternatif tedavi yöntemleri ancak; egzersiz, enjeksiyon, fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemi ve ilaçla tedavi yöntemleri olabilmektedir. Ancak özellikle diz kireçlenmesi probleminin tedavisinde kesin çözüm olarak günümüzde diz protezi ameliyatına başvurulmaktadır.

Diz Protezi Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Diz protezi ameliyatı sonrasında hastanın kilo kontrolüne dikkat etmesi gerekmekte, ideal kilonun üzerinde seyretmemesi gerekmektedir. Aksi halde protez ve diz eklemi üzerine binen yük artacaktır. Bu durum ise diz ekleminde yaşanılan şikayetlerin tekrarlamasına neden olacaktır.

Diz protezi ameliyatı olan kişilerin bağışıklık sistemlerini güçlü tutmaları gerekmektedir. Sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmaları, kemik ve kas dokuların güçlenmesini sağlayan besinler tüketmesi gerekmektedir. Aksi halde çeşitli enfeksiyonlara maruz kalınabilmektedir.

Vücudun her türlü enfeksiyondan korunması da diz protezinin ömrünün uzatılmasında etkisi büyüktür. Bu nedenle periyodik ağız ve diş kontrollerinin aksatılmaması gerekmektedir.

Diz protezi ameliyatı sonrasında egzersiz programlarının aksatılmaması da oldukça önemlidir. Çünkü egzersiz ile hem kemik ve kaslar güçlendirilecek hem de ideal kilonun korunması sağlanacaktır.