Diz Eklemi Hastalıkları ve Diz Protezi Ameliyatları | Prof. Dr. Bülent ERDEMLİ

Diz eklemi hastalıkları ve diz protezi ameliyatları Diz eklemi hastalıkları aslında kalçayla karşı karşıya aldığımız zaman belki biraz daha fazla karşılaştığımız özellikle ileri yaş gurubunda daha sık gördüğümüz bir hastalık türüdür. Dolayısıyla diz eklemiyle ilgili de bazı bilgileri vermek gerekiyor. Biliyorsunuz diz eklemi vücutta kalça ekleminden sonraki en büyük eklemdir. Ve yük taşıyan bir eklem. Aynen kalça eklemi gibi dolayısıyla etkilendiği taktirde hastaya çok sıkıntılar verebilecek yaşam kalitesini bozabilecek fonksiyonları bozabilecek bir sürece doğru götürebiliyor. Yük taşıyan bir eklem ve eklemin büyük bir çoğunluğu kıkırdak içeriyor. Ve tabi kıkırdak dışında başka yapılarda var. Menüsküsler, çapraz bağlar, ön arka çapraz bağlar olmaz üzere dolayısıyla diz ekleminin aslında hastalıkları her yaş gurubunda çok farklı bir şekilde karşımıza çıkabiliyor. Örneğin gençlerde eğer sporla uğraşıyorsa veya günlük yaşantısı sırasında geçirdiği bir travmayla menüsküs yırtıkları veya bağ yaralanmaları olabiliyor. Ama yaş ilerledikçe bu sefer eklem kıkırdağını ilgilendiren bizim ostrit artrit dediğimiz kireçlenme diye bilinen hastalık bu sefer ortaya çıkmaya başlıyor. Gene romatizma bazı hastalıklar diz eklemi kıkırdağı tutulabiliyor. Daha genç yaşlarda dolayısıyla her yaş gurubunda diz eklemi hastalıklarıyla biz ortopedistler karşılaşabiliyoruz. Tabi sadece biz değil fizik tedavi uzmanlar, romatologlar, o nedenle diz eklemi patorlojisinde biz ortopedistlerin özellikle belli aşamalarda cerrahi müdahale yapmak olasılığımız çok yüksek. Bu nedenle diz eklemi ile ilgili şikayeti olan hasta gurubunun çoğu zaman vakit geçirmeden bir ortopediste veya bizden önce bir fizik tedavi veya bir romotoloğa baş vurması çok önemli bir husus olduğunu düşünüyorum aksi taktirde belli bir aşamaya geçtikten sonra bizim yapacağımız cerrahi müdahalelerinde derecesi daha radikalleşiyor yani daha zorlaşıyor o nedenle diz eklemi hastalıklarında biz evet her gördüğümüzü ilk başlarda ameliyat etmiyoruz tabi doğal olarak ama bu önlemleri belki daha sonra muhakkak konuşacağız. İlk başta egzersizlerin bir takıma kilo verme, fizik tedavi yöntemleri ki bunların içerisine ilaç, kaplıca gibi yöntemler ama daha ilerlerse cerrahi müdahaleler bunlarda en başta basit kapalı yöntemlerle müdahale edebileceğimiz ameliyatlar veya bir takım kemik ameliyatları ama son aşamada protez cerrahisine kadar gidebiliyor cerrahi şekli. En başta sizin de dediğiniz gibi yaş ilerledikçe diz ekleminde herhangi gibi hastalığa özellikle ostrit artrit hastalığına yakalanması çok yüksek. Ülkemizde de yaşam süresi biliyorsunuz her geçen gün uzuyor dolayısıyla yaş arttıkça ostrit artrit dediğimiz bu kıkırdak erimesi veya kireçlenme denilen hastalığın görülme sıklığı artıyor. En başta bu bunun ötesi genç yaşlarda gelen kilo. Aşırı kilolu olması hastaların bireylerin diz eklemine gelen yükleri kesinlikle çok daha fazla olmasına yol açıyor. O nedenle kilo, yaş üçüncü bir faktör belli sporlar. Özellikle genç yaş gurubunda yapılan ve temas sporları dediğimiz yani futbol gibi veya basketbol gibi ya da kayak gibi diz eklemini ileri derecede etkileyebilecek bazı sporlarda diz eklemiyle ilgili yakalanma şansı tabi giderek artıyor. Bunun ötesinde birde doğuştan gelebilen veya sonradan olabilen diz eklemi ile ilgili dizilim bozuklukları dediğimiz yani belli açıklıkların istenmeyen yönlerde bozulması ki biz bunlara bacak veya x bacak diye de ifade ederiz. Özellikle bu şekilde eğer diz eklemini ilgilendiren dizilim bozuklukları varsa o taktirde diz ekleminin iç veya dış kompartmanına daha aşırı yük bineceği için çok daha erken yaşlarda ostrit artrite yakalanma şansı da artıyor. Ya da biraz önce söylediğim gibi romatizma hastalığı ki bu genç yaşlarda da başlayabiliyor. Böyle bir hastalık durumunda direk hastanın kıkırdakla başladığı için kıkırdağın olduğu bir eklemden başladığı için diz ekleminin tutulma şansı da diğer eklemler gibi çok ön plana çıkıyor o nedenle burada ırsi birtakım faktörler var evet daha kalıtsal olarak bazı ailelerde bazı bireylerde ostrit artrit bazen görülebilir. Hiçbir kalıtsal özelliği olmaksızın yaş arttıkça bu hastalık zaten ortaya çıkabilir ama onun ötesinde bir de hastanın sonradan kazandığı birtakım hastalıklar. Dizilim bozukluklar, yaptığı sporlar, aktiviteler sebebiyle de dizilimleri etkilenecektir. Kıkırdak erimesi başladığı zaman diz eklemindeki bütün yapılar etkilenir. En başta kıkırdak aşınması olur. Menüsküsler yırtılabilir, bağ içinde bir takımda yırtıklar olabilir, diz eklemi şekil değiştirmeye başlar. Zamanla kemik kemiğe temas etmeye çalışacaktır dolayısıyla bacaktaki şekil bozukluğu arttıkça diz ekleminin dış kısmına çok daha yük binecektir. Böyle bir kısır döngü içerisinde hepsi birbirini tetikler vaziyette olay giderek hızlanacaktır. Bu hastalığın böyle bir aşamaya girdiği zamana ilk evrelerinde kilo vermesi, fizik tedavi yöntemleri ya da birtakım egzersizler kaplıcalar, ilaçlar. Özellikle en sık karılaştığımız isterseniz ostrit artrit tedavisi ile ilgili söyleyeyim. Ostrit artrit, hareket kısıklığı olduğu için hastaların müracaat ettikleri çoğu kez bir ortopedist veya bir fizik tedavi uzmanı oluyor. Her ikisi de doğru. Eğer bu hastalığı böyle 4 evreye ayırırsanız ilk aşamada yani 1. Evrede tabi ki cerrahi müdahalelerin hiçbir şekilde yeri yok. Ne yapıyoruz peki biz bu aşamada? Biz veya fizik tedavi uzmanına da gitmiş olabilir hasta. Öncelikle eğer kiloluysa kilo vermesi en önemli yaklaşımdan birisi. Diz eklemin taşıdığı kilo insan vücudu gerçek kilosuyla bire bir aynı değil siz 60 kilosunuzdur ama diz eklemine giden kilo 150 kilodur. Dolayısıyla burada kilo verme öncelikle diz eklemine istirahate alma açısından en önemli şey. Tabi kilo verme ile beraber özellikle eğer ağrının şiddetli olduğu durumda destek kullanılması. Bir baston hatta bazı hastalar baston kullanmayı tabi ki reddediyorlar ama böyle durumda bir şemsiye bile uzun saplı bir şemsiye bile alındığı taktirde ele ki biz bunu çoğu zaman hastanın ağrıyan dizi hangisi ise ters tarafta kullanmasını öneriyoruz. Yürürken tabi ki hatta bazen evin içinde de baston kullanmalarını öneriyoruz ağrı çok şiddetli olduğunda. En önemli hatta bazı ağrı kesicilerden bile hastaya çok daha hastaya yardımcı olabilen bir yöntem destek kullanması. Gelen yükün daha dengeli bir şekilde yansımasını ekleme eşit paylaşılması için ayakkabıya yapılacak ufak modifikasyonlarla yapılması yani diz ostrit artrit de kullanacak olan protezlerin hepsini öder durumda yani dolayısıyla sosyal güvenlik kurguyla bağlantısı olan her hasta gurubu böyle bir güvenceden yararlanma şansına sahip. Önemli olan SGK kapsamında olması zaten hastalar özel sigorta veya başka kurumlarla ilgili bir bağlantıları varsa siz doğru yapıyorsanız tabi ki yani güvenlik sistemi yani sosyal güvenlik sistemi veya özel sigorta sistemi bunu karşılıyor. Bir takım bazı özel durumlarda kullanılması gereken protezler var ki özellikle aşırı derecede sizin biraz önce bahsettiğiniz gibi bağ yaralanması olmuş 2. Bir kez ameliyata alacağımız hastalarda daha farklı özel protezler kullanılması gerekiyor ki bunlarda zaten eğitim hastanelerinde üniversite hastanelerinde böyle bir ameliyat olduğunuz zaman sosyal güvenlik bunu karşılıyor. Diz eklemi hastalıkları ve diz protezi ameliyatları Diz eklemi hastalıkları aslında kalçayla karşı karşıya aldığımız zaman belki biraz daha fazla karşılaştığımız özellikle ileri yaş gurubunda daha sık gördüğümüz bir hastalık türüdür. Dolayısıyla diz eklemiyle ilgili de bazı bilgileri vermek gerekiyor. Biliyorsunuz diz eklemi vücutta kalça ekleminden sonraki en büyük eklemdir. Ve yük taşıyan bir eklem. Aynen kalça eklemi gibi dolayısıyla etkilendiği taktirde hastaya çok sıkıntılar verebilecek yaşam kalitesini bozabilecek fonksiyonları bozabilecek bir sürece doğru götürebiliyor. Yük taşıyan bir eklem ve eklemin büyük bir çoğunluğu kıkırdak içeriyor. Ve tabi kıkırdak dışında başka yapılarda var. Menüsküsler, çapraz bağlar, ön arka çapraz bağlar olmaz üzere dolayısıyla diz ekleminin aslında hastalıkları her yaş gurubunda çok farklı bir şekilde karşımıza çıkabiliyor. Örneğin gençlerde eğer sporla uğraşıyorsa veya günlük yaşantısı sırasında geçirdiği bir travmayla menüsküs yırtıkları veya bağ yaralanmaları olabiliyor. Ama yaş ilerledikçe bu sefer eklem kıkırdağını ilgilendiren bizim ostrit artrit dediğimiz kireçlenme diye bilinen hastalık bu sefer ortaya çıkmaya başlıyor. Gene romatizma bazı hastalıklar diz eklemi kıkırdağı tutulabiliyor. Daha genç yaşlarda dolayısıyla her yaş gurubunda diz eklemi hastalıklarıyla biz ortopedistler karşılaşabiliyoruz. Tabi sadece biz değil fizik tedavi uzmanlar, romatologlar, o nedenle diz eklemi patorlojisinde biz ortopedistlerin özellikle belli aşamalarda cerrahi müdahale yapmak olasılığımız çok yüksek. Bu nedenle diz eklemi ile ilgili şikayeti olan hasta gurubunun çoğu zaman vakit geçirmeden bir ortopediste veya bizden önce bir fizik tedavi veya bir romotoloğa baş vurması çok önemli bir husus olduğunu düşünüyorum aksi taktirde belli bir aşamaya geçtikten sonra bizim yapacağımız cerrahi müdahalelerinde derecesi daha radikalleşiyor yani daha zorlaşıyor o nedenle diz eklemi hastalıklarında biz evet her gördüğümüzü ilk başlarda ameliyat etmiyoruz tabi doğal olarak ama bu önlemleri belki daha sonra muhakkak konuşacağız. İlk başta egzersizlerin bir takıma kilo verme, fizik tedavi yöntemleri ki bunların içerisine ilaç, kaplıca gibi yöntemler ama daha ilerlerse cerrahi müdahaleler bunlarda en başta basit kapalı yöntemlerle müdahale edebileceğimiz ameliyatlar veya bir takım kemik ameliyatları ama son aşamada protez cerrahisine kadar gidebiliyor cerrahi şekli. En başta sizin de dediğiniz gibi yaş ilerledikçe diz ekleminde herhangi gibi hastalığa özellikle ostrit artrit hastalığına yakalanması çok yüksek. Ülkemizde de yaşam süresi biliyorsunuz her geçen gün uzuyor dolayısıyla yaş arttıkça ostrit artrit dediğimiz bu kıkırdak erimesi veya kireçlenme denilen hastalığın görülme sıklığı artıyor. En başta bu bunun ötesi genç yaşlarda gelen kilo. Aşırı kilolu olması hastaların bireylerin diz eklemine gelen yükleri kesinlikle çok daha fazla olmasına yol açıyor. O nedenle kilo, yaş üçüncü bir faktör belli sporlar. Özellikle genç yaş gurubunda yapılan ve temas sporları dediğimiz yani futbol gibi veya basketbol gibi ya da kayak gibi diz eklemini ileri derecede etkileyebilecek bazı sporlarda diz eklemiyle ilgili yakalanma şansı tabi giderek artıyor. Bunun ötesinde birde doğuştan gelebilen veya sonradan olabilen diz eklemi ile ilgili dizilim bozuklukları dediğimiz yani belli açıklıkların istenmeyen yönlerde bozulması ki biz bunlara bacak veya x bacak diye de ifade ederiz. Özellikle bu şekilde eğer diz eklemini ilgilendiren dizilim bozuklukları varsa o taktirde diz ekleminin iç veya dış kompartmanına daha aşırı yük bineceği için çok daha erken yaşlarda ostrit artrite yakalanma şansı da artıyor. Ya da biraz önce söylediğim gibi romatizma hastalığı ki bu genç yaşlarda da başlayabiliyor. Böyle bir hastalık durumunda direk hastanın kıkırdakla başladığı için kıkırdağın olduğu bir eklemden başladığı için diz ekleminin tutulma şansı da diğer eklemler gibi çok ön plana çıkıyor o nedenle burada ırsi birtakım faktörler var evet daha kalıtsal olarak bazı ailelerde bazı bireylerde ostrit artrit bazen görülebilir. Hiçbir kalıtsal özelliği olmaksızın yaş arttıkça bu hastalık zaten ortaya çıkabilir ama onun ötesinde bir de hastanın sonradan kazandığı birtakım hastalıklar. Dizilim bozukluklar, yaptığı sporlar, aktiviteler sebebiyle de dizilimleri etkilenecektir. Kıkırdak erimesi başladığı zaman diz eklemindeki bütün yapılar etkilenir. En başta kıkırdak aşınması olur. Menüsküsler yırtılabilir, bağ içinde bir takımda yırtıklar olabilir, diz eklemi şekil değiştirmeye başlar. Zamanla kemik kemiğe temas etmeye çalışacaktır dolayısıyla bacaktaki şekil bozukluğu arttıkça diz ekleminin dış kısmına çok daha yük binecektir. Böyle bir kısır döngü içerisinde hepsi birbirini tetikler vaziyette olay giderek hızlanacaktır. Bu hastalığın böyle bir aşamaya girdiği zamana ilk evrelerinde kilo vermesi, fizik tedavi yöntemleri ya da birtakım egzersizler kaplıcalar, ilaçlar. Özellikle en sık karılaştığımız isterseniz ostrit artrit tedavisi ile ilgili söyleyeyim. Ostrit artrit, hareket kısıklığı olduğu için hastaların müracaat ettikleri çoğu kez bir ortopedist veya bir fizik tedavi uzmanı oluyor. Her ikisi de doğru. Eğer bu hastalığı böyle 4 evreye ayırırsanız ilk aşamada yani 1. Evrede tabi ki cerrahi müdahalelerin hiçbir şekilde yeri yok. Ne yapıyoruz peki biz bu aşamada? Biz veya fizik tedavi uzmanına da gitmiş olabilir hasta. Öncelikle eğer kiloluysa kilo vermesi en önemli yaklaşımdan birisi. Diz eklemin taşıdığı kilo insan vücudu gerçek kilosuyla bire bir aynı değil siz 60 kilosunuzdur ama diz eklemine giden kilo 150 kilodur. Dolayısıyla burada kilo verme öncelikle diz eklemine istirahate alma açısından en önemli şey. Tabi kilo verme ile beraber özellikle eğer ağrının şiddetli olduğu durumda destek kullanılması. Bir baston hatta bazı hastalar baston kullanmayı tabi ki reddediyorlar ama böyle durumda bir şemsiye bile uzun saplı bir şemsiye bile alındığı taktirde ele ki biz bunu çoğu zaman hastanın ağrıyan dizi hangisi ise ters tarafta kullanmasını öneriyoruz. Yürürken tabi ki hatta bazen evin içinde de baston kullanmalarını öneriyoruz ağrı çok şiddetli olduğunda. En önemli hatta bazı ağrı kesicilerden bile hastaya çok daha hastaya yardımcı olabilen bir yöntem destek kullanması. Gelen yükün daha dengeli bir şekilde yansımasını ekleme eşit paylaşılması için ayakkabıya yapılacak ufak modifikasyonlarla yapılması yani diz ostrit artrit de kullanacak olan protezlerin hepsini öder durumda yani dolayısıyla sosyal güvenlik kurguyla bağlantısı olan her hasta gurubu böyle bir güvenceden yararlanma şansına sahip. Önemli olan SGK kapsamında olması zaten hastalar özel sigorta veya başka kurumlarla ilgili bir bağlantıları varsa siz doğru yapıyorsanız tabi ki yani güvenlik sistemi yani sosyal güvenlik sistemi veya özel sigorta sistemi bunu karşılıyor. Bir takım bazı özel durumlarda kullanılması gereken protezler var ki özellikle aşırı derecede sizin biraz önce bahsettiğiniz gibi bağ yaralanması olmuş 2. Bir kez ameliyata alacağımız hastalarda daha farklı özel protezler kullanılması gerekiyor ki bunlarda zaten eğitim hastanelerinde üniversite hastanelerinde böyle bir ameliyat olduğunuz zaman sosyal güvenlik bunu karşılıyor.